एनी कार्सनलाई साहित्यतर्फको नोबेल पुरस्कार

काठमाडौँ, असोज २२ गते । क्यानडाकी कवि तथा निबन्धकार एनी कार्सनले सन् २०२६ को साहित्यतर्फको नोबेल पुरस्कार प्राप्त गरेकी छन्।

स्विडिस एकेडेमीले बिहीबार कार्सनलाई ‘शास्त्रीय परम्परासँग सिर्जनात्मक संवाद गर्दै समकालीन साहित्यका लागि नयाँ स्वरूप निर्माण गर्ने उनको साहसी र नवीन साहित्यिक कृतिका लागि’ नोबेल पुरस्कार प्रदान गर्ने घोषणा गरेको हो।

स्टकहोममा पुरस्कार घोषणा गर्दै एकेडेमीले कार्सनका कृतिमा प्राचीन साहित्यिक परम्परा र आधुनिक साहित्यबीचको अनौठो तथा सिर्जनात्मक संयोजन पाइने उल्लेख गरेको छ।

एकेडेमीकी स्थायी सचिव इन्ग्रिड कार्लबर्गका अनुसार नोबेल पुरस्कारको खबर सुनाउँदा कार्सन आइसल्यान्डमा थिइन्। उनले त्यहाँ आफू ‘हावाको आवाज सुनिरहेको’ बताएकी थिइन्।

टोरोन्टोमा जन्मिएकी कार्सनले आफ्ना साहित्यिक कृतिमा प्राचीन ग्रिक तथा रोमन साहित्यका विषय, पात्र र कथालाई आधुनिक दृष्टिकोणबाट प्रस्तुत गर्दै आएकी छन्। उनका सिर्जनामा कविता, निबन्ध र आख्यानका तत्वहरू एकसाथ भेटिन्छन्।

कार्सनको चर्चित कृतिमध्ये ‘इरोस द बिटरसुइट’ प्रमुख मानिन्छ। उक्त कृतिमा प्राचीन ग्रिक साहित्यमा प्रेम तथा चाहनासँग जोडिएका सुख र पीडाको विश्लेषण गरिएको छ।

त्यस्तै, ‘अटोबायोग्राफी अफ रेड’ उनको अर्को चर्चित कृति हो। पद्यमा लेखिएको यस उपन्यासमा प्राचीन ग्रिक मिथकलाई आधुनिक साहित्यिक शैलीमा पुनः प्रस्तुत गरिएको छ।

उनको ‘मेन इन द अफ आवर्स’ कविता र गद्यको संग्रह हो। यस कृतिका लागि कार्सनले सन् २००१ मा क्यानडाको ग्रिफिन पुरस्कार प्राप्त गरेकी थिइन्।

त्यसैगरी, ‘नर्मा जीन बेकर अफ ट्रोय’ मा अमेरिकी अभिनेत्री तथा मोडल मार्लिन मुनरो र प्राचीन ग्रिक मिथककी पात्र हेलेन अफ ट्रोयबीच तुलना गरिएको छ।

गत वर्ष हंगेरीका लेखक लास्लो क्रास्नाहोरकाईले साहित्यतर्फको नोबेल पुरस्कार प्राप्त गरेका थिए। उनका अतियथार्थवादी तथा अराजक शैलीका उपन्यासमा निराशाजनक विश्वदृष्टि र व्यंग्यात्मक हास्य पाइन्छ। नोबेल समितिले उनको साहित्यले ‘प्रलयकारी आतंक’का बीच पनि कलाको शक्तिलाई कायम राखेको जनाएको थियो।

यस वर्ष साहित्यबाहेक विज्ञानतर्फका तीन नोबेल पुरस्कार पनि घोषणा भइसकेका छन्। चिकित्सातर्फको नोबेल पुरस्कार मस्तिष्कले कसरी काम गर्छ भन्ने बुझ्न प्रकाशको प्रयोग गर्ने प्रविधि विकासमा योगदान पुर्‍याएका तीन वैज्ञानिकलाई प्रदान गरिएको छ।

भौतिकशास्त्रतर्फको पुरस्कार न्युट्रिनोको दुर्लभ समूहबारेको रहस्य बुझ्न योगदान दिएका वैज्ञानिकलाई प्रदान गरिएको छ। त्यस्तै, रसायनशास्त्रतर्फको नोबेल पुरस्कार अणुमा देखिने रहस्यमय ऐनाजस्ता संरचनाबारेको अध्ययनमा योगदान दिएका दुई वैज्ञानिकलाई प्रदान गरिएको छ। उनीहरूको खोज विभिन्न औषधि विकासमा समेत उपयोगी भएको जनाइएको छ।

(विभिन्न अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूको सहयोगमा)