“खेलकुद होइन खिचातानी : १०औँ राष्ट्रिय प्रतियोगिता सरकारकै निर्णयहीनतामा अड्कियो”

भदौ ८, काठमाडौँ – दुई–दुई वर्षमा हुने भनिएको राष्ट्रिय खेलकुद प्रतियोगिता नेपालको सबैभन्दा ठूलो खेल महोत्सव मानिन्छ। तर पटक–पटक मिति सारिँदै आएको १०औँ संस्करण अझै अन्योलमा छ। राष्ट्रिय खेलकुद परिषद् (राखेप) को बोर्ड बैठकमा पदाधिकारीबीचको खिचातानीका कारण मिति तय हुन नसक्दा प्रतियोगिता औपचारिकतामा मात्र सीमित भएको छ।

पदाधिकारीबीचको खिचातानी

राखेपको नेतृत्व तहमा देखिएको आन्तरिक द्वन्द्व र निर्णय प्रक्रियामा भएको ढिलाइ प्रतियोगिता अनिश्चित बन्नुको प्रमुख कारण हो। जेठ ३ देखि १० गतेसम्म कर्णाली प्रदेशमा आयोजना गर्ने भनेर अन्तिम निर्णय भए पनि बैठकमा विवाद चर्किएपछि नयाँ मिति तोक्ने काम अधरमा परेको हो।

खेलाडी र खेल सङ्घका पदाधिकारीले राखेप नेतृत्वप्रति असन्तुष्टि प्रकट गर्दै आए पनि समाधान नहुँदा प्रतियोगिताको भविष्य अझै अस्पष्ट बनेको छ।

व्यवस्थापकीय चुनौती : सुर्खेतको समस्या

१०औँ राष्ट्रिय खेलकुद कर्णाली प्रदेशमा हुने भएपछि व्यवस्थापन थप चुनौतीपूर्ण देखिएको छ। राजधानी काठमाडौं वा पोखराझैँ पूर्वाधार सम्पन्न शहरभन्दा सुर्खेतमा ठूलो संख्यामा खेलाडी र प्रतिनिधि बसोबास गराउने समस्या देखिएको हो।

चर्को गर्मीमा होटल, आवास र यातायातको अभावले खेलाडीको स्वास्थ्य र तालिम तयारीमा समेत असर पर्न सक्ने अनुमान गरिएको छ। यही कारण चैत र मङ्सिरमा गर्ने भनिएको प्रतियोगिता पुनः जेठमा सारिएको थियो तर जेठमै पनि आयोजनामा कठिनाइ देखिएपछि अवस्था झन् अन्योलमा पुगेको हो।

तयारी : लोगो, मस्कट र अनलाइन प्रणाली

प्रतियोगिता बारम्बार सारिए पनि राखेपले लोगो र मस्कट सार्वजनिक गरिसकेको छ। मस्कटमा लोपोन्मुख रेडपान्डा राखिएको छ भने लोगोमा सात रङ्ग र राष्ट्रिय झन्डाको प्रतीक सूर्य–चन्द्र अंकित गरिएको छ।

त्यस्तै, खेलाडी दर्ताका लागि अनलाइन पोर्टल र खेलकुदसम्बन्धी छुट्टै वेबसाइटसमेत सार्वजनिक गरिएको छ। यी प्राविधिक तयारीहरू भइसके पनि मूल प्रश्न प्रतियोगिता कहिले हुन्छ भन्नेमा उत्तर अझै अस्पष्ट छ।

बजेट : ५४ करोड छुट्याइए पनि प्रयोग अनिश्चित

सरकारले आर्थिक वर्ष २०८२/८३ का लागि ५४ करोड रुपैयाँ बजेट विनियोजन गरेको छ। तर बजेट विनियोजन भए पनि मिति निर्धारण नहुँदा रकमको प्रयोगमा ढिलाइ हुने देखिएको छ। खेल पूर्वाधार निर्माण, खेल मैदान मर्मत, आवास र यातायात व्यवस्थापनका लागि यो बजेट महत्त्वपूर्ण हुने अपेक्षा गरिएको छ।

तर प्रतिस्पर्धा सारिँदा–सारिँदै गर्दा बजेट वर्षैपिच्छे थन्किने मात्र हो कि भन्ने चिन्ता खेल क्षेत्रका सरोकारवालामा बढ्दै गएको छ।

खेलाडी र प्रदेशमा असर

राष्ट्रिय खेलकुदको तयारी खेलाडीका लागि सधैं नयाँ ऊर्जा र अवसरको रूपमा लिइन्छ। तर १०औँ संस्करणको मिति बारम्बार सारिँदा खेलाडीको तालिम तालिका, तयारी र मनोबलमा नकारात्मक असर परेको छ।

नेपालमा खेलकुदलाई पेशागत रूपमा अघि बढाउने अवसर सीमित छ। त्यसैले राष्ट्रिय खेलकुद खेलाडीका लागि आफ्नो क्षमता देखाउने ठूलो मंच मानिन्छ। तर अन्योलले उनीहरूको उत्साह घटाइरहेको छ।

त्यस्तै, कर्णाली प्रदेशका लागि यो प्रतियोगिता ठूलो अवसर हुने थियो। सुर्खेतलाई राष्ट्रिय स्तरमा खेल पर्यटन र पूर्वाधार विकाससँग जोड्ने सम्भावना रहेको थियो। तर अस्थिरताका कारण प्रदेश सरकार र स्थानीय निकायको तयारी पनि अधुरो देखिन्छ।

स्थायित्व र प्रतिबद्धताको आवश्यकता

९औँ राष्ट्रिय खेलकुद २०७९ सालमा पोखरामा भव्य रूपमा सम्पन्न भएको थियो। तर दुई वर्षमै १०औँ संस्करण अन्योलमा पर्नु नेपालको खेल नीतिगत कमजोरी र संस्थागत अस्थिरताको द्योतक हो।

विशेषज्ञहरूका अनुसार, खेलाडीको भविष्य, अन्तर्राष्ट्रिय प्रतियोगितामा नेपालको सहभागिता, र खेलकुदको व्यवसायिकता सबैतर्फ राष्ट्रिय खेलकुदले महत्वपूर्ण भूमिका खेल्छ। त्यसैले राजनीतिक खिचातानीभन्दा माथि उठेर खेललाई खेलकै रूपमा हेरिनु अपरिहार्य भएको उनीहरूको धारणा छ।