काठमाडौं, असोज १ गते। बूढानीलकण्ठ नगरपालिका ५ स्थित अन्तर्राष्ट्रिय कृष्णभावनामृत संघ (इस्कोन) नेपालका आठ पदाधिकारी बाल हिंसा तथा यौन दुर्व्यवहारसम्बन्धी घटनापछि निलम्बनमा परेका छन्। यो निर्णय इस्कोनको अन्तर्राष्ट्रिय नेतृत्वले सेप्टेम्बर १४ (भदौ २८) मा गरेको निर्देशनअनुसार लागू गरिएको हो।
इस्कोनका अनुसार अध्यक्ष परमेश्वर अच्युत दास (प्रदीप भण्डारी) बाहेक क्षेत्रीय सचिव पत्री दास (इगोर ओबोलोन्कोभ), नेपाल कार्यकारी समितिका सचिव रुपेश्वर गौर दास (रुपेश जोशी), उपाध्यक्ष सुचारु गोपी देवी दासी (सोइन्जा श्रेष्ठ), गुरुकुलका तत्कालीन प्रधानाचार्य सुरजकृष्ण श्रेष्ठ (सुन्दरगोपाल दास), कोषाध्यक्ष दिव्या राधिका देवी दासी (देवीना साख), कार्यकारी सदस्य पुष्पाञ्जली देवी दासी (प्रेमा चन्द), उपाध्यक्ष महाप्रभु कृपा दास (सविन रेग्मी) तथा सचिव हरिहर करुणामय दास (हरेन्द्र ठाकुर) निलम्बनमा परेका छन्।
यसअघि भक्तिवेदान्त गुरुकुलका प्रधानाचार्य सुरजकृष्ण श्रेष्ठलाई आश्रित बालबालिकामाथि हिंसा तथा यौन दुर्व्यवहार गरेको आरोपमा नेपाल प्रहरीले पक्राउ गरेको थियो। उक्त घटनासम्बन्धी अनुसन्धान र कानुनी प्रक्रिया अझै जारी छ। हालसम्म अदालतबाट अन्तिम फैसला भइसकेको छैन।
इस्कोनको अन्तर्राष्ट्रिय नेतृत्वले घटनापछि आन्तरिक अनुशासन तथा संस्थागत जिम्मेवारीको समीक्षा गर्ने क्रममा सम्बन्धित पदाधिकारीलाई निलम्बन गरिएको जनाएको छ। निलम्बन प्रशासनिक निर्णय हो र यसले सम्बन्धित व्यक्तिहरू कानुनी रूपमा दोषी ठहर भइसकेको भन्ने अर्थ लाग्दैन।
यस घटनाले धार्मिक तथा आवासीय शैक्षिक संस्थामा बाल सुरक्षा मापदण्ड, गुनासो व्यवस्थापन प्रणाली, संस्थागत निगरानी र नेतृत्वको जवाफदेहिताबारे बहस सुरु गराएको छ। बाल अधिकारका क्षेत्रमा काम गर्ने विज्ञहरूले यस्ता संस्थामा स्वतन्त्र बाल संरक्षण संयन्त्र, नियमित अनुगमन तथा पीडितमैत्री उजुरी प्रणाली प्रभावकारी रूपमा कार्यान्वयन गर्नुपर्ने आवश्यकता औँल्याउँदै आएका छन्।
यस प्रकरणमा प्रहरी अनुसन्धान र न्यायिक प्रक्रिया जारी रहेकाले घटनासम्बन्धी अन्तिम निष्कर्ष आउन बाँकी छ। त्यसैले कसैलाई दोषी वा निर्दोष ठहर गर्ने अधिकार अदालतको अन्तिम निर्णयमा निर्भर रहनेछ। तर, इस्कोनको अन्तर्राष्ट्रिय नेतृत्वले आठ पदाधिकारीलाई निलम्बन गर्नु घटनालाई संस्थागत रूपमा गम्भीर रूपमा लिइएको संकेतका रूपमा भने हेरिएको छ।